Bemoei - zorg

3 december 2015
Loes den Dulk

Bemoeizorg is eigenlijk een raar woord. Dat merkten we al snel in het onderzoek dat we samen met VUmc en Odion hebben gedaan de afgelopen 2 jaar. Ook in de gesprekken met begeleiders en cliënten. Het heeft een negatieve klank. “Bemoei je er niet mee!”, “Bemoeial die je bent!”.Begeleiders vroegen ons zelfs om de term niet te gebruiken in gesprekken met cliënten omdat het cliënten zou afschrikken.
En een andere vraag die bij me opkwam: En is niet alle zorg bemoeizorg? In alle gevallen bemoei je je met die ander. En niet alleen in de zorg. Ik heb vanmorgen mijn echtgenoot dringend geadviseerd om zijn medicijnen met voldoende water in te nemen i.p.v. met dat ene slokje wat hij vaak doet.

Definities
Ik heb daarom maar eens opgezocht wat zorg en wat bemoeien eigenlijk is.
Zorg = wat je doet voor iets of iemand die aandacht nodig heeft.
Voor bemoeien heb ik twee definities gevonden.
De eerste past helemaal met wat we van begeleiders terugkregen.
Bemoeien = je inlaten met zaken waar je niets mee te maken hebt.

Je zal maar cliënt zijn
Je zal maar cliënt zijn en zoveel als mogelijk je eigen leven willen leiden. En dan komt er zo’n begeleider en die gaat zich er dan mee bemoeien. Die vindt echt dat het niet kan wat jij doet. Dat je te laat naar bed gaat, teveel alcohol gebruikt, teveel pillen slikt, de verkeerde vrienden hebt. Wat je doet is volgens hem te gevaarlijk, te ongezond of echt onverantwoord. Dat zal hij dan best wel goed bedoelen, maar ondertussen heb je er behoorlijk last van. Wie denken ze wel dat ze zijn? Waar halen ze het recht vandaan?

Jouw rechten
Want je hebt toch recht op zeggenschap? Het is jouw leven, en zolang jij wilsbekwaam bent, dus de voor- en nadelen van je keuzes snapt, beslis jij. Maar blijkbaar hebben begeleiders dat niet zo helder als het voor jou is.
En recht op privacy? Jij bepaalt of je ouders wel of niet geïnformeerd worden. Dat is al je recht sinds je 18 bent. En wat gebeurt er? Achter je rug om overleggen ze met je familie. Gaan die ook nog aan je kop zeuren.
En je recht op ruimtelijke privacy? Niemand mag zomaar in je appartement komen. Alleen bij dringende nood, als de waterleiding is gesprongen, of als er brand is. Maar anders mag dat alleen mijn jouw toestemming! Dat zegt de wet! En dan hebben ze ook nog zonder overleg, laat staan je toestemming, je huis opgeruimd en ben je al je spullen kwijt.
Blijkbaar hebben die begeleiders niet geleerd wat jouw rechten zijn. En als je er al over begint, zeggen ze dat je recht hebt op bescherming en goede zorg. Zo af en toe zegt er zelfs nog een dat het voor je eigen bestwil is en dat ze alleen jouw belang voor ogen hebben. En ook dat zullen ze dan wel weer goed bedoelen. Maar dan zoek je het toch echt liever alleen uit. Het is tenslotte jouw leven! Je zal maar cliënt zijn.

Je dopt je eigen boontjes wel.
Je gaat ze dan ook steeds minder betrekken bij je leven. Je dopt je eigen boontjes wel. Dat geeft een stuk minder gezeur. Al zijn er een aantal zaken waar je zelf ook op vast loopt. Je huis begint ook wel erg vol te raken, maar ja, als je wat moois op straat tegen komt, kun je dat nu eenmaal niet laten liggen. En weggooien was ook nooit je sterkste kant….
Maar alles is beter dan die bemoeial in huis.

Tweede definitie
Maar ik vond nog een tweede definitie van bemoeien:
Bemoeien = Je bekommeren om de ander

Je zal maar begeleider zijn
Want die andere kant is er natuurlijk ook: Je zal maar begeleider zijn en zien dat het niet goed gaat met de cliënt. En vanwege dat recht van de cliënt kun je net niets doen. Vanwege zijn recht op zeggenschap kun je hem niet op tijd naar bed sturen of de alcohol bij hem vandaan houden om te voorkomen dat hij zijn baan kwijtraakt. Want je ziet het mis gaan. Hij komt zo vaak te laat, vandaag of morgen staat hij op straat. Maar het kan toch niet de bedoeling zijn dat je toekijkt terwijl het mis gaat? En vanwege zijn recht op privacy mag je niet zonder zijn toestemming overleggen met zijn familie, terwijl die mogelijk wel een oplossing weten vanuit het verleden. En je mag al helemaal niet zonder zijn toestemming zijn huis in om het schoon te maken en alle troep die hij verzamelt weg te gooien. Maar wat moet je dan? Toekijken hoe het mis gaat? Je neemt je voor om binnenkort toch zijn huis maar weer is op te ruimen. Dat geeft dan eerst wel een heleboel herrie maar dan komt er wel weer wat rust in zijn kop en gaat het hopelijk weer wat beter met hem.

Tegenover elkaar
Als je niet uitkijkt, eindig je tegenover elkaar. En bereik je als begeleider het tegendeel van wat je wilt bereiken. En daar is in ieder geval niemand mee gebaat. Zeker als je bedenkt dat ook de cliënten in het onderzoek aangaven dat ingrijpen soms nodig is. Maar ze protesteerden wel tegen de manier waarop.

Open deuren
En als je dan weer teruggaat naar de definitie:
Bemoeien = je bekommeren om de ander.
Dan kom je langs allerlei open deuren, bijna te vanzelfsprekend om ze te benoemen maar te belangrijk om dat niet te doen.
Respect tonen, nee, respect voelen voor de cliënt.
De rechten van de cliënt respecteren.
Luisteren, echt luisteren.

Motiverende gespreksvoering*
Er zijn natuurlijk al heel veel verschillende methoden ontwikkeld voor die gespreksvoering. Eentje die heel goed past, is die van motiverende gespreksvoering. Ontwikkeld voor de setting waar je als hulpverlener volledig afhankelijk bent van de cliënt in het te bereiken resultaat. Dat maakt je bescheiden. Motiverende gesprekvoering is gericht op samenwerken.

Je zal maar cliënt zijn
Je zal maar cliënt zijn en je hebt een begeleider die met je wil samenwerken om samen te bereiken wat jij wilt bereiken in je leven. Die niet begint met zijn advies, maar begint met luisteren, want het gaat om wat jij wilt bereiken.
Die je helpt te ontdekken wat je echt wilt en je helpt zoeken naar je motivatie om dat te bereiken. Die je helpt zoeken naar jouw kracht om dat te bereiken.
Een begeleider die naar je luistert om samen te ontdekken waar je ondersteuning bij nodig hebt en hoe die ondersteuning er uit kan zien.

Je zal maar begeleider zijn
Je zal maar begeleider zijn en gebruik kunnen maken van een methodiek die past. Eerst je zorgen voor de cliënt onderzoeken. Dan in gesprek gaan met de cliënt. Waarbij je doelbewust luistert en samen met de cliënt zoekt naar de zaken die de cliënt wil veranderen in zijn leven. De cliënt de ruimte bieden om te ontdekken dat hij zijn werk belangrijk vindt, dat het leuk is om te doen en dat hij daardoor een mooi inkomen heeft. Dat hij het belangrijk vindt om dat werk te houden. Dat daar voor nodig is dat je op tijd verschijnt en dat dat weer vraagt dat hij op tijd zijn bed uitkomt. Informatie die in de meeste gevallen de cliënt al heeft, maar waarbij je de cliënt kan helpen om dat duidelijk te krijgen. En daarna samen zoeken wat er nodig is om te bereiken wat de cliënt wil bereiken, zijn baan behouden.

Minder wakker liggen
Ik ben blij dat de medewerkers van Odion in het onderzoek aangaven dat ze een probleem hadden. En dat klinkt een stuk onaardiger dan ik het bedoel. Maar ik ben blij dat ze wakker liggen van de bemoeizorg die ze geven. Ik ben blij dat ze voldoende betrokken zijn om in te willen grijpen maar ook dat ze weten dat dat niet zomaar kan. En dat ze blijven zoeken naar manieren om op een goede manier in te grijpen.
Ik hoop en verwacht dat de handreiking Bemoeizorg in de zorg voor mensen me een lichte verstandelijke beperking’  en de Cursus Bemoeizorg die we binnen het project ontwikkeld hebben, begeleiders gaat helpen om zich te bemoeien met de cliënten volgens de tweede definitie: je bekommeren om de ander. En dat ze daarmee ook wat beter gaan slapen.
Ik hoop en verwacht dat het boek Bemoeipraat cliënten gaat helpen om aan te geven wat zij nodig hebben maar ook waar ze last van hebben. Wat ze willen bereiken en wat daar voor nodig is.
Ik verwacht geen grote wonderen, maar ik verwacht wel dat cliënten op deze manier meer de regie krijgen over een goed leven.

En ik wil me er niet mee bemoeien, maar ik vind wel dat jullie met dit thema aan de slag moeten…….

Voor meer informatie over het project klik hier.

* Motiverende gespreksvoering: methodiek ontwikkeld door William R. Miller en Stephen Rollnick.

Loes den Dulk

Bemoei - zorg

Bemoeizorg is eigenlijk een raar woord. Dat merkten we al snel in het onderzoek dat we samen met VUmc en Odion hebben gedaan de afgelopen 2 jaar. Ook in de gesprekken met begeleiders en cliënten. Het heeft een negatieve klank. “Bemoei je er niet mee!”, “Bemoeial die je bent!”.Begeleiders vroegen ons zelfs om de term niet te gebruiken in gesprekken met cliënten omdat het cliënten zou afschrikken.
En een andere vraag die bij me opkwam: En is niet alle zorg bemoeizorg? In alle gevallen bemoei je je met die ander. En niet alleen in de zorg. Ik heb vanmorgen mijn echtgenoot dringend geadviseerd om zijn medicijnen met voldoende water in te nemen i.p.v. met dat ene slokje wat hij vaak doet.

Definities
Ik heb daarom maar eens opgezocht wat zorg en wat bemoeien eigenlijk is.
Zorg = wat je doet voor iets of iemand die aandacht nodig heeft.
Voor bemoeien heb ik twee definities gevonden.
De eerste past helemaal met wat we van begeleiders terugkregen.
Bemoeien = je inlaten met zaken waar je niets mee te maken hebt.

Je zal maar cliënt zijn
Je zal maar cliënt zijn en zoveel als mogelijk je eigen leven willen leiden. En dan komt er zo’n begeleider en die gaat zich er dan mee bemoeien. Die vindt echt dat het niet kan wat jij doet. Dat je te laat naar bed gaat, teveel alcohol gebruikt, teveel pillen slikt, de verkeerde vrienden hebt. Wat je doet is volgens hem te gevaarlijk, te ongezond of echt onverantwoord. Dat zal hij dan best wel goed bedoelen, maar ondertussen heb je er behoorlijk last van. Wie denken ze wel dat ze zijn? Waar halen ze het recht vandaan?

Jouw rechten
Want je hebt toch recht op zeggenschap? Het is jouw leven, en zolang jij wilsbekwaam bent, dus de voor- en nadelen van je keuzes snapt, beslis jij. Maar blijkbaar hebben begeleiders dat niet zo helder als het voor jou is.
En recht op privacy? Jij bepaalt of je ouders wel of niet geïnformeerd worden. Dat is al je recht sinds je 18 bent. En wat gebeurt er? Achter je rug om overleggen ze met je familie. Gaan die ook nog aan je kop zeuren.
En je recht op ruimtelijke privacy? Niemand mag zomaar in je appartement komen. Alleen bij dringende nood, als de waterleiding is gesprongen, of als er brand is. Maar anders mag dat alleen mijn jouw toestemming! Dat zegt de wet! En dan hebben ze ook nog zonder overleg, laat staan je toestemming, je huis opgeruimd en ben je al je spullen kwijt.
Blijkbaar hebben die begeleiders niet geleerd wat jouw rechten zijn. En als je er al over begint, zeggen ze dat je recht hebt op bescherming en goede zorg. Zo af en toe zegt er zelfs nog een dat het voor je eigen bestwil is en dat ze alleen jouw belang voor ogen hebben. En ook dat zullen ze dan wel weer goed bedoelen. Maar dan zoek je het toch echt liever alleen uit. Het is tenslotte jouw leven! Je zal maar cliënt zijn.

Je dopt je eigen boontjes wel.
Je gaat ze dan ook steeds minder betrekken bij je leven. Je dopt je eigen boontjes wel. Dat geeft een stuk minder gezeur. Al zijn er een aantal zaken waar je zelf ook op vast loopt. Je huis begint ook wel erg vol te raken, maar ja, als je wat moois op straat tegen komt, kun je dat nu eenmaal niet laten liggen. En weggooien was ook nooit je sterkste kant….
Maar alles is beter dan die bemoeial in huis.

Tweede definitie
Maar ik vond nog een tweede definitie van bemoeien:
Bemoeien = Je bekommeren om de ander

Je zal maar begeleider zijn
Want die andere kant is er natuurlijk ook: Je zal maar begeleider zijn en zien dat het niet goed gaat met de cliënt. En vanwege dat recht van de cliënt kun je net niets doen. Vanwege zijn recht op zeggenschap kun je hem niet op tijd naar bed sturen of de alcohol bij hem vandaan houden om te voorkomen dat hij zijn baan kwijtraakt. Want je ziet het mis gaan. Hij komt zo vaak te laat, vandaag of morgen staat hij op straat. Maar het kan toch niet de bedoeling zijn dat je toekijkt terwijl het mis gaat? En vanwege zijn recht op privacy mag je niet zonder zijn toestemming overleggen met zijn familie, terwijl die mogelijk wel een oplossing weten vanuit het verleden. En je mag al helemaal niet zonder zijn toestemming zijn huis in om het schoon te maken en alle troep die hij verzamelt weg te gooien. Maar wat moet je dan? Toekijken hoe het mis gaat? Je neemt je voor om binnenkort toch zijn huis maar weer is op te ruimen. Dat geeft dan eerst wel een heleboel herrie maar dan komt er wel weer wat rust in zijn kop en gaat het hopelijk weer wat beter met hem.

Tegenover elkaar
Als je niet uitkijkt, eindig je tegenover elkaar. En bereik je als begeleider het tegendeel van wat je wilt bereiken. En daar is in ieder geval niemand mee gebaat. Zeker als je bedenkt dat ook de cliënten in het onderzoek aangaven dat ingrijpen soms nodig is. Maar ze protesteerden wel tegen de manier waarop.

Open deuren
En als je dan weer teruggaat naar de definitie:
Bemoeien = je bekommeren om de ander.
Dan kom je langs allerlei open deuren, bijna te vanzelfsprekend om ze te benoemen maar te belangrijk om dat niet te doen.
Respect tonen, nee, respect voelen voor de cliënt.
De rechten van de cliënt respecteren.
Luisteren, echt luisteren.

Motiverende gespreksvoering*
Er zijn natuurlijk al heel veel verschillende methoden ontwikkeld voor die gespreksvoering. Eentje die heel goed past, is die van motiverende gespreksvoering. Ontwikkeld voor de setting waar je als hulpverlener volledig afhankelijk bent van de cliënt in het te bereiken resultaat. Dat maakt je bescheiden. Motiverende gesprekvoering is gericht op samenwerken.

Je zal maar cliënt zijn
Je zal maar cliënt zijn en je hebt een begeleider die met je wil samenwerken om samen te bereiken wat jij wilt bereiken in je leven. Die niet begint met zijn advies, maar begint met luisteren, want het gaat om wat jij wilt bereiken.
Die je helpt te ontdekken wat je echt wilt en je helpt zoeken naar je motivatie om dat te bereiken. Die je helpt zoeken naar jouw kracht om dat te bereiken.
Een begeleider die naar je luistert om samen te ontdekken waar je ondersteuning bij nodig hebt en hoe die ondersteuning er uit kan zien.

Je zal maar begeleider zijn
Je zal maar begeleider zijn en gebruik kunnen maken van een methodiek die past. Eerst je zorgen voor de cliënt onderzoeken. Dan in gesprek gaan met de cliënt. Waarbij je doelbewust luistert en samen met de cliënt zoekt naar de zaken die de cliënt wil veranderen in zijn leven. De cliënt de ruimte bieden om te ontdekken dat hij zijn werk belangrijk vindt, dat het leuk is om te doen en dat hij daardoor een mooi inkomen heeft. Dat hij het belangrijk vindt om dat werk te houden. Dat daar voor nodig is dat je op tijd verschijnt en dat dat weer vraagt dat hij op tijd zijn bed uitkomt. Informatie die in de meeste gevallen de cliënt al heeft, maar waarbij je de cliënt kan helpen om dat duidelijk te krijgen. En daarna samen zoeken wat er nodig is om te bereiken wat de cliënt wil bereiken, zijn baan behouden.

Minder wakker liggen
Ik ben blij dat de medewerkers van Odion in het onderzoek aangaven dat ze een probleem hadden. En dat klinkt een stuk onaardiger dan ik het bedoel. Maar ik ben blij dat ze wakker liggen van de bemoeizorg die ze geven. Ik ben blij dat ze voldoende betrokken zijn om in te willen grijpen maar ook dat ze weten dat dat niet zomaar kan. En dat ze blijven zoeken naar manieren om op een goede manier in te grijpen.
Ik hoop en verwacht dat de handreiking Bemoeizorg in de zorg voor mensen me een lichte verstandelijke beperking’  en de Cursus Bemoeizorg die we binnen het project ontwikkeld hebben, begeleiders gaat helpen om zich te bemoeien met de cliënten volgens de tweede definitie: je bekommeren om de ander. En dat ze daarmee ook wat beter gaan slapen.
Ik hoop en verwacht dat het boek Bemoeipraat cliënten gaat helpen om aan te geven wat zij nodig hebben maar ook waar ze last van hebben. Wat ze willen bereiken en wat daar voor nodig is.
Ik verwacht geen grote wonderen, maar ik verwacht wel dat cliënten op deze manier meer de regie krijgen over een goed leven.

En ik wil me er niet mee bemoeien, maar ik vind wel dat jullie met dit thema aan de slag moeten…….

Voor meer informatie over het project klik hier.

* Motiverende gespreksvoering: methodiek ontwikkeld door William R. Miller en Stephen Rollnick.

Loes den Dulk

missie

Raad op Maat werkt voor en met iedereen die betrokken is bij zeggenschap en rechten van mensen met een beperking. Zo maken we cliënten sterker en bouwen we mee aan zorginstellingen waar cliënten echt tot hun recht komen. De stem van cliënten klinkt door in alles wat we doen.
closearrow-circle-o-downmap-markerenvelopemobileellipsis-v linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram